حسين مير حيدر
71
معارف گياهى ( فارسى )
احتياط و زير نظر پزشك انجام گيرد . اين گياه براى گوسفند علوفهء خوبى است ولى خوردن دانههاى آن در اسب مسموميت ايجاد مىكند . حندقوق برى در كتب سنتى با نامهاى « حندقوق برى » ، « حباقا » ، « ديواسپست صحرايى » و « ينجهء كوهى » آمده است . در شيراز آن را « اندقوقو » گويند . گياهى است از خانوادهء Leguminosae به فرانسوى شبدر وحشى يا Trefle sauvage گفته مىشود ، نام علمى آن Trigonella coerulescens ( MB . ) Halacsy و مترادف آن T . azurea C . A . Mey . مىباشد . چون اين گياه نيز براى اكتحال در بيمارىهاى چشم مصرف مىشود ، در بعضى از مدارك آن را ذرق نيز گفتهاند [ نفيسى و دهخدا ] . مشخصات گياهى است يك ساله خيلى كوتاه ، كمى پوشيده از كرك مخملى . برگهاى بالاى ساقه بيضى دندانهدار با دمبرگ دراز ( 3 - 2 برابر برگ ) گلها آبى يا بنفش . غلاف ميوه تخممرغى كمى دراز باريك متورم و كمى خميده است . اين گياه در ايران در شمال و در آذربايجان در خوى و در منطقهء راهآهن صوفيان ديده مىشود . خواص - كاربرد از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى گرم و خشك است و معتقدند كه عصارهء آن براى اكتحال بيمارىهاى چشم و التيام جراحت آن مفيد است . خوردن عصارهء آن با آب انگور براى نوعى استسقا ، كه آب در پا جمع مىشود ، يرقان و دلپيچه نافع است . ضد سم است ، ملين و اشتهاآور مىباشد . روغن گياه براى درد مفاصل و بيضهها مفيد است ، خوردن تخم آن موجب تقويت نيروى جنسى است . مقدار خوراك از تخم آن تا 12 گرم است .